این چهار نفر علیه ترامپ شوریدند | همه چیز درباره تلاش برای تحدید اختیارات رئیس جمهور آمریکا
رویداد۲۴ | مجلس نمایندگان آمریکا روز چهارشنبه با ۲۱۵ رأی موافق در برابر ۲۰۸ رأی مخالف، قطعنامهای را تصویب کرد که اگرچه عمدتاً جنبه نمادین دارد، اما رئیسجمهور را به پایان دادن به درگیریها با ایران فرامیخواند. چهار جمهوریخواه به نام های توماس مسی از کنتاکی، برایان فیتزپاتریک از پنسیلوانیا، تام بَرِت از میشیگان و وارن دیویدسون از اوهایو برخلاف موضع رسمی حزب خود به این قطعنامه رأی مثبت دادند.
این قطعنامه از سوی گرگوری میکس، عضو ارشد دموکرات کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان، ارائه شده بود. قرار بود رأیگیری درباره آن در ۲۱ مه برگزار شود، اما در آخرین لحظه و زمانی که رهبران جمهوریخواه متوجه شدند این طرح ممکن است آرای لازم برای تصویب را به دست آورد، جلسه مجلس را زودتر از موعد برای تعطیلات به پایان رساندند.
میکس پس از رأیگیری به خبرنگاران گفت: «بسیار خوشحالم که تعدادی از اعضای جمهوریخواه حاضر شدند در این موضوع کنار ما بایستند. همچنین به همکاران دموکرات خود افتخار میکنم، زیرا تکتک دموکراتها به این طرح رأی دادند. ما به انجام وظایف قانون اساسی خود ادامه خواهیم داد. وظیفه ما ایجاد توازن و نظارت است، بهویژه زمانی که دولت مطابق قانون اساسی عمل نمیکند.»
قانون اختیارات جنگی چه میگوید؟
بیشتر بخوانید:
۶۰ روز تمام شد؛ آیا ترامپ جنگ را بدون اجازه کنگره پیش میبرد؟
از توافق چه خبر؟ | دو گره کور و یک چوب لای چرخ
رسیدن به نقطه پایان مهلت ۶۰ روزه | آیا کنگره آمریکا جنگ با ایران را متوقف میکند؟
بر اساس قانون اختیارات جنگی مصوب سال ۱۹۷۳، رئیسجمهور آمریکا در صورتی که مجوز کنگره را دریافت نکند، باید ظرف ۶۰ روز به عملیات نظامی پایان دهد. رئیسجمهور میتواند در شرایطی که ادامه حضور نیروها برای خروج ایمن آنها «اجتنابناپذیر» باشد، ۳۰ روز دیگر نیز به عملیات ادامه دهد؛ هرچند مشخص نیست ترامپ بهصورت رسمی به این بند استناد کرده باشد.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه آغاز شد.
ترامپ در نامهای که اول مه برای کنگره ارسال کرد، مدعی شد دیگر نیازی به اخذ مجوز کنگره ندارد، زیرا آتشبسی که از ۸ آوریل میان ایران و آمریکا برقرار شده، عملاً به جنگ پایان داده است. ماه گذشته نیز پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، اعلام کرد به باور او با اعلام آتشبس از سوی ترامپ، شمارش معکوس ۶۰ روزه قانون اختیارات جنگی از نو آغاز شده است.
اما بسیاری از ناظران این تفسیر را نمیپذیرند؛ بهویژه آنکه درگیریها همچنان ادامه دارد و هنوز توافق دائمی برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز حاصل نشده است.
روز چهارشنبه نیز بازرسان کل وزارت دفاع، وزارت خارجه و آژانس توسعه بینالمللی آمریکا (USAID) اعلام کردند بررسی مشترکی درباره جنگ آغاز خواهند کرد. آنها یادآور شدند که بر اساس قانون موظفاند هر عملیات نظامی برونمرزی که بیش از ۶۰ روز طول بکشد را مورد ارزیابی قرار دهند.
قطعنامهای که ترامپ نمیتواند وتو کند
قانون اختیارات جنگی همچنین به کنگره اجازه میدهد عملیات نظامی را متوقف کند، هرچند معمولاً چنین تصمیمی مشمول وتوی رئیسجمهور میشود.
با این حال، قطعنامه روز چهارشنبه از نوع «قطعنامه مشترک» (Concurrent Resolution) است. این قطعنامه باید در سنا نیز تصویب شود، اما نیازی به امضای ترامپ ندارد و رئیسجمهور امکان وتوی آن را نیز نخواهد داشت.
البته چنین قطعنامههایی معمولاً قدرت اجرایی و الزام قانونی ندارند و بیشتر برای اعلام موضع و نظر کنگره مورد استفاده قرار میگیرند.
با این حال، این رأیگیری نشاندهنده تغییر محسوسی در میزان حمایت جمهوریخواهان از سیاستهای جنگی ترامپ است.
افزایش مخالفت جمهوریخواهان
دموکراتها در ماههای اخیر چندین بار تلاش کردهاند از طریق طرحهای مشابه، اختیارات جنگی ترامپ را محدود کنند. اگرچه تلاشهای قبلی ناکام ماند، اما بهتدریج حمایت برخی جمهوریخواهان را نیز به خود جلب کرد؛ بهویژه در شرایطی که رأیدهندگان آنها با افزایش قیمت نفت، بنزین و سایر کالاها دستوپنجه نرم میکنند.
علاوه بر این، شماری از افکار عمومی و نمایندگان هر دو حزب نیز نسبت به اهداف واقعی این جنگ ابراز تردید کردهاند.
توماس مسی پس از رأیگیری گفت: «مردم از این وضعیت خسته شدهاند. آنها از بنزین ۵ دلاری و گازوئیل ۶ دلاری خسته شدهاند. از اینکه دیگر توان خرید کود برای مزارع خود در کنتاکی را ندارند، خسته شدهاند.»
مسی از منتقدان سرسخت تصمیم ترامپ برای حمله به ایران بدون مجوز کنگره بوده است. او پیشتر نیز در ژانویه برای جلوگیری از اقدام نظامی بدون مجوز دولت ترامپ در ونزوئلا تلاش کرده بود و در ژوئن ۲۰۲۵ نیز از مخالفان حملات آمریکا به ایران بود. او همچنین از منتقدان تهدید ترامپ برای تصرف گرینلند به شمار میرود.
ماه گذشته، مسی در انتخابات مقدماتی جمهوریخواهان برای کرسی خود در کنتاکی شکست خورد و رقیب او، اد گالرین، از حمایت مستقیم ترامپ برخوردار بود.
در رأیگیری ۵ مارس درباره قطعنامه قبلی اختیارات جنگی علیه ایران، تنها مسی و دیویدسون از جمهوریخواهان به اکثریت دموکراتها پیوسته بودند. در رأیگیری ۱۴ مه، مسی به همراه بَرِت و فیتزپاتریک از طرح مشابهی حمایت کردند، اما آن طرح با تساوی ۲۱۲-۲۱۲ شکست خورد؛ زیرا دیویدسون این بار رأی مخالف داده بود.
فیتزپاتریک در ماه آوریل قطعنامه مستقلی درباره اختیارات جنگی ارائه کرده بود و تام بَرِت نیز در ماه مه طرح محدودی برای «مجوز استفاده از نیروی نظامی» ارائه کرد که هدف آن جلوگیری از گسترش جنگ در عین اجازه دادن به ادامه محدود عملیات نظامی بود. هیچیک از این طرحها تاکنون به رأی گذاشته نشدهاند.
فیتزپاتریک پس از رأیگیری روز چهارشنبه، ضمن تأکید بر حمایت خود از تضعیف توان هستهای ایران، گفت دولت باید برای هرگونه اقدام نظامی مطابق قانون از کنگره مجوز بگیرد.
او به خبرنگاران گفت: «قانون کاملاً روشن است. نمیفهمم چه چیزی در این موضوع پیچیده است. دولت باید موضوع را به کنگره بیاورد، درباره آن بحث شود و رأیگیری انجام گیرد. سیستم باید همینطور کار کند.»
او افزود: «ما از مهلت ۶۰ روزه عبور کردهایم. در این شرایط فقط دو راه وجود دارد؛ یا قانون را اجرا کنید یا قانون را تغییر دهید. نقض قانون گزینه قابل قبولی نیست.»
شکافهای تازه در حزب جمهوریخواه
جمهوریخواهان که در هر دو مجلس کنگره اکثریت را در اختیار دارند، در هفتههای اخیر در موضوعات دیگری نیز در برابر ترامپ ایستادهاند.
سناتورهای جمهوریخواه از پیشبرد بسته جدید قوانین مهاجرتی خودداری کردند تا زمانی که دولت ترامپ موافقت کرد صندوق جنجالی ۱.۸ میلیارد دلاری موسوم به «صندوق مقابله با سیاسیسازی دستگاه قضایی» را کنار بگذارد؛ صندوقی که احتمال داشت برای پرداخت غرامت به برخی محکومان حمله ۶ ژانویه ۲۰۲۱ به کنگره مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر این، روز چهارشنبه سناتورهای جمهوریخواه در ضربهای دیگر به ترامپ، بودجه مربوط به تأمین امنیت سالن رقص مورد استفاده رئیسجمهور را از لایحه مهاجرت حذف کردند.
جنگی که پایانش مشخص نیست
مقامهای دولت ترامپ بارها تأکید کردهاند که انتظار دارند توافقی با ایران برای پایان جنگ بهزودی حاصل شود.
مایک جانسون، رئیس جمهوریخواه مجلس نمایندگان، روز چهارشنبه استدلال کرد رأیگیری درباره اختیارات جنگی میتواند موقعیت ترامپ در مذاکرات با ایران را تضعیف کند.
اما جنگ همچنان ادامه دارد و نشانه روشنی از پایان آن دیده نمیشود.
اختلافات مهمی میان تهران و واشنگتن همچنان پابرجاست؛ از جمله بر سر برنامه هستهای ایران که تهران تأکید میکند صرفاً اهداف غیرنظامی دارد، و همچنین مسئله تنگه هرمز که ایران در آغاز جنگ عملاً آن را مسدود کرد.
همچنین گزارش شده ترامپ به مشاورانش گفته حاضر نیست توافقی را بپذیرد که شامل پرداخت پول به ایران باشد؛ موضوعی که عملاً درخواست ایران برای دریافت غرامت جنگی و آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده را منتفی میکند.
ترامپ روز دوشنبه نیز اعلام کرد اگر مذاکرات با ایران شکست بخورد، «واقعاً اهمیتی نمیدهد.»
تبادل حملات ادامه دارد
در همین حال، درگیریها در اطراف تنگه هرمز نهتنها ادامه یافته، بلکه در روزهای اخیر شدت بیشتری نیز پیدا کرده است.
اواخر سهشنبه شب و بامداد چهارشنبه، آمریکا و ایران بار دیگر حملاتی متقابل انجام دادند. آمریکا جزیره قشم را هدف قرار داد و ایران نیز در پاسخ، حملات مرگباری علیه فرودگاه بینالمللی کویت و همچنین پایگاههای نظامی آمریکا در بحرین انجام داد.
به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ در گفتوگوهای خصوصی به مشاوران خود گفته اگر ایران نیروهای آمریکایی را بکشد، احتمال پایان دادن به آتشبس را بررسی خواهد کرد؛ موضوعی که نشان میدهد او حاضر است سطحی از درگیریهای محدود را تحمل کند.
ترامپ روز چهارشنبه در پاسخ به پرسشی درباره آتشبس میان ایران و آمریکا گفت: «آتشبس در آن منطقه دنیا با آتشبس در سایر نقاط جهان متفاوت است.»
او سپس با لحنی کنایهآمیز افزود: «در آن بخش از جهان، آتشبس یعنی اینکه فقط با شدت کمتری به سمت هم شلیک کنید.»
